Verpakkingslicentie Duitsland 2026: wie hem nodig heeft, wat hij kost en hoe u te werk gaat

In één oogopslag

Wat met "verpakkingslicentie" bedoeld wordt

Een licentie in juridische zin bestaat niet. De wet spreekt van systeemdeelname: de producent neemt met zijn verpakkingen deel aan een inzamelsysteem en geeft daarbij materiaalsoort, massa en zijn registratienummer op^[2]. Het systeem bevestigt de deelname schriftelijk of elektronisch^[2]. De ZSVR schrijft zelf "Systembeteiligungsvertrag (Verpackungslizenz)", dus contract voor systeemdeelname (verpakkingslicentie)^[3].

Een inzamelsysteem (duaal systeem) is een erkende organisatie voor producentenverantwoordelijkheid die verpakkingen uit huishoudens en vergelijkbare plaatsen landelijk dekkend inzamelt en verwerkt^[4]. In het dagelijks leven zijn dat de gele bak, de papierbak en de glasbak^[1].

De verpakkingslicentie is een van drie plichten die bij elkaar horen:

• Registratie in het LUCID-verpakkingsregister, gratis en door de producent zelf. Ze is geen licentie en vervangt er ook geen^[19]. Hoe die verloopt, leest u in de gids over het LUCID-verpakkingsregister.
• Systeemdeelname bij een of meer inzamelsystemen, tegen betaling^[2][19].
• Gegevensmelding: dezelfde hoeveelheden ook in LUCID melden^[9].

Ontbreekt een van de drie stappen, dan mag u de betreffende verpakkingen in Duitsland niet aanbieden^[18].

Wie een verpakkingslicentie nodig heeft

De producent moet de licentie afsluiten. Volgens de PPWR is dat het bedrijf dat de verpakking als eerste in Duitsland aanbiedt; levert een bedrijf uit het buitenland rechtstreeks aan eindafnemers, dan is het zelf producent^[20]. Wie de verpakking ontwerpt of onder eigen merk laat produceren, is fabrikant en verantwoordelijk voor de conformiteit ervan; dat is een aparte rol^[20].

Geen systeemdeelname nodig is bovendien voor herbruikbare verpakkingen in een hergebruiksysteem, wegwerpdrankverpakkingen met statiegeldplicht, verkoopverpakkingen van vulgoederen die schadelijke stoffen bevatten, en verpakkingen die aantoonbaar niet in Duitsland bij eindafnemers terechtkomen (§ 11 VerpackDG)^[8]. Voor verpakkingen die u levert aan vergelijkbare afvalbronnen zoals hotels of kantines, staat § 8 VerpackDG in plaats van een inzamelsysteem een erkende brancheoplossing (Branchenlösung) met eigen terugname toe^[23].

Welke verpakkingen een licentie nodig hebben

Systeemdeelname is verplicht voor verkoop- en verzamelverpakkingen, primaire productieverpakkingen en transportverpakkingen die doorgaans overwegend bij particuliere huishoudens of vergelijkbare afvalbronnen als afval vrijkomen, en voor alle serviceverpakkingen^[4]. Bepalend is de totale markt van verpakkingen van hetzelfde type, niet uw individuele klant^[5]. Vergelijkbare afvalbronnen zijn bijvoorbeeld horeca, hotels, kantines, ziekenhuizen en scholen^[4].

Of een productverpakking eronder valt, blijkt uit de catalogus van de ZSVR met verpakkingen waarvoor systeemdeelname verplicht is. Serviceverpakkingen en verzendverpakkingen staan daar niet in, omdat systeemdeelname voor hen altijd verplicht is^[5]. Verzenddozen gelden volgens de PPWR als verpakkingen voor de elektronische handel en zijn ook dan licentieplichtig als ze naar industriële klanten gaan^[6].

Vooraf gelicentieerde serviceverpakkingen, waarvoor de leverancier al heeft betaald, zijn sinds 12 augustus 2026 nog maar in uitzonderingsgevallen mogelijk, bijvoorbeeld als neutrale goederen uit het buitenland achteraf van het eigen merk worden voorzien (§ 7 lid 2 VerpackDG)^[2][7].

Zo sluit u de systeemdeelname af

• Rol en verpakkingen bepalen: controleer per product en verpakkingsonderdeel of u producent bent en of systeemdeelname verplicht is^[5][20].
• Gewichten vastleggen: vraag bij leveranciers materiaal en gewicht van elke verpakking op, voor eigen merken en import inclusief de productverpakking^[21].
• In LUCID registreren: zonder registratienummer kan het systeem uw deelname niet toewijzen^[2].
• Systeem kiezen en contract sluiten: u geeft de verwachte jaarhoeveelheden per materiaal op, de geplande hoeveelheden^[10].
• Bevestiging controleren: het systeem bevestigt materiaalsoort en massa; uw registratienummer moet erin staan^[2][10].
• Hoeveelheden in LUCID melden: neem de gegevens uit het contract over in LUCID, voordat de eerste levering de deur uitgaat^[9][10].

Zonder vestiging in Duitsland neemt uw gemachtigde voor de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV, Engels EPR) de stappen 4 tot en met 6 in eigen naam over; de registratie blijft bij u^[26].

Wat een verpakkingslicentie kost

De kosten van de systeemdeelname hangen vooral af van de hoeveelheid en de materiaalsoort van uw verpakkingen^[1]. Elk systeem bepaalt zelf zijn prijzen. De ZSVR mag niet adviseren bij de keuze en geen informatie over prijzen geven^[15]. Aanbiedingen kunt u daarom alleen betrouwbaar vergelijken met uw eigen hoeveelheden.

Systemen moeten bij het vaststellen van de tarieven prikkels geven voor goed recyclebare verpakkingen en voor recyclaat (§ 26 VerpackDG)^[13]. Hoe deze ecologische vormgeving precies moet worden ingericht, moet een rechtsverordening op grond van § 26a VerpackDG vastleggen; de inhoud daarvan stond op 15 oktober 2026 nog niet vast^[14].

Zo berekent u uw tarief. De hoeveelheden zijn fictieve aannames voor het kalenderjaar 2027; prijzen zijn variabelen, omdat ze per systeem en contract verschillen:

Samengevat in vier stappen: rol en licentieplichtige onderdelen bepalen; gewicht per onderdeel met het aantal stuks omrekenen naar kilogram per materiaal; offertes met prijs per kilogram en materiaal opvragen; de geplande hoeveelheden later afstemmen op de werkelijke hoeveelheden. Worden goederen beschadigd of onverkoopbaar teruggenomen en verwerkt, dan kunt u al betaalde tarieven van het systeem terugvorderen, als u dat documenteert (§ 7 lid 3 VerpackDG)^[2]. De registratie in LUCID kost niets^[19]. Een berekening voor meerdere landen vindt u in ons artikel over verpakkingskosten in Duitsland, Nederland en Oostenrijk.

Gegevensmelding: de gegevens moeten overeenkomen

Elke hoeveelheidsmelding aan uw systeem legt u onverwijld en 1:1 ook vast in LUCID, met registratienummer, materiaalsoort en massa, naam van het systeem en periode^[9]. Hoeveelheden voert u in kilogram in met drie decimalen^[10]. De systemen melden de hoeveelheden van hun klanten eveneens aan de ZSVR, en de ZSVR vergelijkt beide kanten^[10].

• Meldfrequentie: die volgt uw contract, bijvoorbeeld maandelijks, per kwartaal of jaarlijks^[10].
• Geplande hoeveelheid: de initiële geplande hoeveelheid voor het volgende jaar kan in LUCID alleen tot 31 december worden gemeld^[10].
• Werkelijke hoeveelheden: de jaarafsluitingsmelding voor het vorige jaar is mogelijk tot 1 juni; daarna volgt een aanvullende melding^[10].
• Afwijkingen: eerst bij het systeem corrigeren, daarna in LUCID^[10].
• Kleine hoeveelheden: onder 10 ton in het vorige jaar volstaat één gebundelde jaarmelding tot 1 juni^[9].
• Grote hoeveelheden: vanaf 80 ton glas, 50 ton PPK of 30 ton overige materialen samen moet uiterlijk 15 mei een door een geregistreerde controleur bevestigde volledigheidsverklaring worden ingediend^[11][12].

Termijnen en tijdlijn

Gevolgen van ontbrekende systeemdeelname

Zonder systeemdeelname mag u verpakkingen waarvoor systeemdeelname verplicht is, in Duitsland niet aanbieden; hetzelfde verbod geldt voor handelaren die uw goederen aanbieden^[18]. Online platforms vragen vóór de verkoop een eigen verklaring dat u uw producentenplichten in het land van de consument nakomt (art. 45 lid 4 PPWR)^[22]. Een ontbrekende systeemdeelname, gegevensmelding of volledigheidsverklaring is een overtreding volgens § 66 lid 1 sub 3, 7 en 6 VerpackDG^[17]. De wet omvat uitdrukkelijk ook onvolledige deelname, bijvoorbeeld als slechts een deel van de verpakkingen is aangemeld^[17].

Kleine ondernemingen en kleine zelfstandigen

Een uitzondering op grond van omvang, omzet of aantal medewerkers kent § 7 VerpackDG niet; de plicht geldt vanaf de eerste verpakking^[2]. Ook kleine zelfstandigen (Kleingewerbe) registreren zich met hun zakelijke belastingnummer^[19]. Kleine ondernemingen worden op drie punten ontlast:

• Melding: onder 10 ton in het vorige jaar volstaat één jaarmelding^[9].
• Volledigheidsverklaring: onder de drempels vervalt die, tenzij de ZSVR of de deelstaatautoriteit erom vraagt^[11].
• Eigen merken bij micro-ondernemingen: laat een micro-onderneming met minder dan 10 medewerkers en ten hoogste 2 miljoen euro omzet of balanstotaal verpakkingen onder eigen merk produceren bij een leverancier in dezelfde lidstaat, dan is de leverancier fabrikant (art. 3 lid 1 punt 13 onder b PPWR); de ZSVR wijst in haar praktijkvoorbeelden ook de producentenplichten aan hem toe^[7][20][22]. Is de leverancier gevestigd in een andere EU-lidstaat, dan behandelt de ZSVR de micro-onderneming zelf als fabrikant, terwijl art. 15 lid 12 en art. 21 PPWR uitgaan van een leverancier "in de Unie"; dit geval is niet definitief opgehelderd^[20][22].

Bij weinig pakketten valt het tarief door de geringe massa lager uit. Registratie, contract en melding blijven toch verplicht.

Een systeem kiezen

U kunt het systeem vrij kiezen en uw hoeveelheden ook over meerdere systemen verdelen^[1][2]. De ZSVR publiceert de lijst van erkende systeembeheerders met contactgegevens; een aanbeveling geeft zij niet^[15]. Beoordeel aanbiedingen op deze criteria:

• Prijs per kilogram voor elke materiaalsoort die u werkelijk gebruikt, voor uw hoeveelheden.
• Minimum- of vaste tarieven, btw en kosten voor late meldingen.
• Looptijd, opzegtermijn en afrekening van meer- of minderhoeveelheden ten opzichte van de geplande hoeveelheid.
• Meldfrequentie en of de hoeveelheidsbevestiging uw LUCID-registratienummer bevat^[10].
• Omgang met terugbetalingen voor beschadigde of onverkoopbare goederen volgens § 7 lid 3 VerpackDG^[2].
• Aanvullende diensten apart beoordelen: een gemachtigde is een aparte rol met een eigen contract en eigen kosten^[25].

Controleer bovendien of uw contract na 31 december 2026 doorloopt; oudere contracten eindigen van rechtswege uiterlijk dan, tenzij anders is overeengekomen^[16]. Hoe u aanbiedingen bij dezelfde hoeveelheid en looptijd vergelijkt, leest u in ons artikel verpakkingslicenties vergelijken.

Veelgemaakte fouten

• Alleen de verzenddoos gelicentieerd. Oplossing: plakband, vulmateriaal, etiketten en de productverpakking meetellen, voor zover u daarvoor producent bent^[6].
• Licentie afgesloten vóór de registratie. Oplossing: eerst LUCID, dan het systeemcontract met hetzelfde registratienummer^[2].
• Geplande hoeveelheden gemeld, werkelijke hoeveelheden vergeten. Oplossing: jaarafsluiting tot 1 juni bij het systeem en in LUCID^[10].
• Verschillende hoeveelheden in het systeem en in LUCID. Oplossing: meldingen 1:1 overnemen^[9].
• Eigen merken en import niet alsnog gelicentieerd. Oplossing: sinds 12 augustus 2026 ligt de plicht bij de handel; hoeveelheden aanvullen en merken in LUCID toevoegen^[21].
• Heffing op wegwerpplastic (Einwegkunststoffabgabe) verrekend met de licentie. Oplossing: beide betalingen gelden naast elkaar, verrekening is niet toegestaan^[1].

Voor bedrijven uit Nederland, Oostenrijk en Zwitserland

Een systeemdeelname in uw thuisland dekt Duitsland niet: § 7 VerpackDG eist deelname aan een systeem op het Duitse grondgebied^[2]. Omgekeerd geldt een Duitse licentie niet in Oostenrijk of Nederland. Wat in Oostenrijk daarnaast nodig is, leest u in ons artikel verkopen naar Oostenrijk.

Levert u zonder vestiging in Duitsland rechtstreeks aan eindafnemers, dan hebt u een gemachtigde voor de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid nodig. Die sluit het systeemcontract en meldt de hoeveelheden in eigen naam; de registratie in LUCID doet u zelf^[25][26]. Dat geldt voor bedrijven uit EU-lidstaten net zo goed als uit Zwitserland^[6]. Belevert u daarentegen een Duitse handelaar die doorverkoopt, dan neemt die de licentie voor de verpakkingen af^[20]. Hoe registratie en rollen volgens het nieuwe recht samenhangen, leggen de gidsen over het Verpackungsgesetz en de VerpackDG en over de PPWR uit. ClearoSystems brengt in een digitale behoefteanalyse voor bedrijven met thuismarkt Nederland, Oostenrijk of Zwitserland per product, rol, verkoopkanaal en land in kaart welke plichten gelden, en begeleidt daarna registratie, meldingen en de aanstelling van een gemachtigde.

Stand van zaken en wijzigingen

Stand: 16 oktober 2026. Op die dag hebben wij de §§ 3, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 26, 26a, 39, 42, 66 en 68 VerpackDG op gesetze-im-internet.de gecontroleerd, art. 3, 45 en 71 van Verordening (EU) 2025/40 en de pagina's van de ZSVR over systeemdeelname, gegevensmelding, volledigheidsverklaring, catalogus en de lijst van systeembeheerders^[2][15][22]. Een vastgestelde verordening op grond van § 26a VerpackDG hebben wij niet gevonden. Wijzigingen: 15 oktober 2026, eerste versie; 16 oktober 2026, inhoudelijke preciseringen na controle door experts (eigen merken van micro-ondernemingen in het overzicht). Vertaald uit de Duitse versie van 16 oktober 2026.

Veelgestelde vragen

Heb ik als kleine zelfstandige met weinig bestellingen per maand een verpakkingslicentie nodig?

Ja, zodra u goederen in verpakkingen naar klanten in Duitsland verstuurt waarvoor u producent bent. Een minimumhoeveelheid bestaat niet. Het contract is gebaseerd op uw geplande kilogrammen per materiaal; doorslaggevend is dat alle materialen zijn meegenomen en dat de melding in LUCID overeenkomt met de melding bij het systeem.

Is het voldoende als mijn leverancier de verpakking al heeft gelicentieerd?

Alleen voor de verpakkingen waarvoor uw leverancier werkelijk producent is, bijvoorbeeld de productverpakking van een merk van derden die een Duitse groothandelaar als eerste heeft aangeboden. Voor dozen, opvulmateriaal en plakband die u zelf tot een verzendverpakking samenstelt, bent u producent en sluit u zelf de licentie af.

Is de verpakkingslicentie hetzelfde als het EPR-nummer?

Nee. Het EPR-nummer voor verpakkingen in Duitsland is het LUCID-registratienummer. De licentie is het contract met een systeem. Online platforms moeten vóór de verkoop het nummer en een eigen verklaring opvragen dat u uw plichten nakomt; de systeemdeelname bewijst u met de bevestiging van uw systeem.

Kan ik van systeem wisselen?

Ja, volgens de voorwaarden van uw huidige contract. Bij het nieuwe systeem geeft u hetzelfde registratienummer op en meldt u de hoeveelheden in LUCID met de naam van het nieuwe systeem en de juiste periode, zodat de meldingen zonder hiaten kunnen worden toegewezen.

Ik exporteer een deel van mijn goederen. Moet ik voor deze verpakkingen in Duitsland een licentie afsluiten?

Nee, als u kunt aantonen dat deze verpakkingen niet in Duitsland aan eindafnemers worden geleverd. Documenteer de exporthoeveelheden apart. In het land van bestemming gelden de eigen regels van dat land, waarvoor u daar eventueel producent bent.

Wat gebeurt er als mijn hoeveelheden aan het einde van het jaar hoger zijn dan gepland?

U meldt de werkelijke hoeveelheden eerst aan uw systeem, dat het verschil volgens het contract afrekent, en legt daarna dezelfde hoeveelheden vast in LUCID. Voor het afgelopen jaar kan dat als jaarafsluitingsmelding tot 1 juni, daarna als aanvullende melding.