UPV voor batterijen: Stibat, reikwijdte en uw verplichtingen

Oriëntatie en het Stichting OPEN-systeem

Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor batterijen in Nederland verplicht elk bedrijf dat batterijen op de Nederlandse markt brengt om de inzameling, sortering en hoogwaardige recycling ervan te financieren vanaf de allereerste eenheid. Deze wettelijke verplichtingen gelden voor binnenlandse fabrikanten, directe importeurs, private-labelmerkhouders en grensoverschrijdende afstandsverkopers die leveren aan Nederlandse consumenten. Als commerciële verkoper moet u vaststellen of uw productassortiment losse of ingebouwde batterijen bevat, zich registreren bij het aangewezen nationale collectieve systeem en uw op de markt gebrachte volumes periodiek opgeven.

Het institutionele landschap voor batterij-compliance in Nederland onderging een fundamentele consolidatie op 1 januari 2024. Stichting OPEN (Stichting Organisatie Producentenverantwoordelijkheid E-waste Nederland) fuseerde met Stichting Stibat Services, de uitvoeringsorganisatie van Stichting Batterijen (historisch bekend als Stibat), en deelnemers aan het voormalige Stibat-systeem stapten vanaf die datum over naar Stichting OPEN onder de nieuwe algemeenverbindendverklaring.^[1] Vandaag de dag stuurt Stichting OPEN de UPV-inzamel- en recyclinginfrastructuur voor zowel elektrische apparaten als batterijen in heel Nederland centraal aan. De historische merknaam Stibat blijft louter bestaan als historische context.

Het systeem werkt op basis van een algemeenverbindendverklaring (AVV), die registratie bij Stichting OPEN en de betaling van een afvalbeheerbijdrage verplicht stelt voor draagbare batterijen, tenzij u over een ontheffing beschikt.^[2] De huidige AVV voor afgedankte batterijen is algemeen verbindend verklaard van 1 januari 2024 tot en met 31 december 2028; sinds 18 augustus 2025 heeft de onderliggende overeenkomst betrekking op draagbare batterijen van 0 tot 5 kg en industriële batterijen van 0 tot 1 kg.^[6] Binnen dit kader registreren aangesloten producenten zich digitaal, geven zij hun volumegegevens door en betalen zij een afvalbeheerbijdrage op basis van hun jaarlijkse productie- en importopgave.^[3] Deze bijdragen financieren het gezamenlijke nationale inzamel- en recyclingsysteem, dat richting de consument opereert onder de merknaam Wecycle en inmiddels 30.000 inleverpunten voor afgedankte batterijen telt.^[4]

Voor Nederlandse bedrijven is het afronden van uw registratie bij Stichting OPEN geen vrijblijvende industriestandaard, maar een verplichte voorwaarde voordat u voorraad met batterijen op de Nederlandse markt verhandelt.

Wie valt onder de verplichtingen voor batterijen

De Nederlandse UPV-wetgeving voor batterijen definieert de plichtige partij via het begrip producent. U geldt juridisch als producent als uw bedrijf als eerste batterijen, accu's of producten die deze bevatten onder eigen merk of naam in Nederland op de markt brengt, of als u deze naar Nederland importeert, waarbij geen drempel voor bedrijfsgrootte of omzet vrijstelling biedt.^[2]

In de praktijk omvat de producentendefinitie vier verschillende commerciële activiteiten:

• Binnenlandse fabrikanten: Bedrijven die voltooide batterijen of batterijgevoede apparaten in Nederland produceren en onder hun eigen handelsnaam verkopen.
• Directe importeurs: Nederlandse bedrijven die producten met batterijen inkopen uit andere EU-lidstaten of niet-EU-landen en deze naar Nederland halen voor distributie.
• Private-labelverkopers: Bedrijven die externe fabrikanten opdracht geven om batterijgevoede producten te produceren die uitsluitend onder hun eigen merknaam worden verkocht.
• Grensoverschrijdende afstandsverkopers: Internationale e-commercebedrijven en webshops die batterijgevoede producten rechtstreeks aan Nederlandse consumenten leveren zonder een lokale Nederlandse vestiging aan te houden.

Omdat de producentendefinitie uitdrukkelijk ook producten omvat die batterijen bevatten, geldt de verplichting zowel wanneer de batterij als los onderdeel wordt verkocht (zoals AA-batterijen, vervangende packs of powerbanks) als wanneer deze vast is ingebouwd in een eindproduct (zoals smart home-sensoren, elektrische tandenborstels of draadloze hoofdtelefoons).^[2]

Er geldt een expliciete uitzondering voor zuivere binnenlandse wederverkopers: wanneer u al uw voorraad met batterijen inkoopt bij een gevestigde Nederlandse groothandel of binnenlandse leverancier die reeds bij Stichting OPEN is geregistreerd en de wettelijke afvalbeheerbijdrage heeft voldaan, geldt u voor die eenheden niet als primaire producent. Bij het importeren van producten van buitenlandse leveranciers verschuift de volledige producentenverantwoordelijkheid echter automatisch naar uw onderneming.

De omvang van de verplichtingen hangt daarnaast af van de specifieke batterijclassificatie onder Europese en Nederlandse regelgeving:

• Draagbare batterijen: Gesloten eenheden tot 5 kg die niet zijn ontworpen voor industriële of automotive toepassingen. Collectieve registratie bij Stichting OPEN is verplicht voor draagbare batterijen tot 5 kg.^[2]
• Industriële batterijen: Eenheden die specifiek zijn ontworpen voor industrieel, commercieel of infrastructureel gebruik. Industriële batterijen tot 1 kg vallen sinds 18 augustus 2025 onder dezelfde overeenkomst als draagbare batterijen en daarmee binnen het collectieve systeem^[6]; zwaardere industriële batterijen vallen erbuiten.
• Batterijen voor lichte vervoermiddelen (LMT): Tractiebatterijen die zijn ontworpen voor de aandrijving van lichte wielvoertuigen zoals elektrische fietsen, bakfietsen en e-steps. Fietsbatterijen kennen een eigen systeem met een eigen algemeenverbindendverklaring, terwijl startaccu's en EV-batterijen worden geregistreerd bij Auto Recycling Nederland (ARN).^[2]

Uw specifieke verplichtingen in detail

Zodra uw bedrijf onder de UPV voor batterijen valt, moet u voldoen aan een doorlopende reeks administratieve, financiële en operationele plichten. Milieucompliance is ingericht als een doorlopende operationele cyclus en niet als een eenmalige formaliteit: naast de registratie moet u inzameling en recycling organiseren, eindgebruikers informeren en jaarlijks vóór 1 augustus aan Rijkswaterstaat rapporteren over het gewicht aan batterijen dat u in het voorgaande jaar op de markt heeft gebracht en ingezameld.^[2]

Onder het huidige regelgevend kader dat wordt beheerd door Stichting OPEN en waarop toezicht wordt gehouden door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), bestaan uw hoofdverplichtingen uit vijf kernvereisten:

• Registratie vooraf: U moet zich registreren bij Stichting OPEN en een afvalbeheerbijdrage betalen voordat u batterijen of producten met batterijen op de Nederlandse markt brengt, tenzij u over een vrijstelling beschikt.^[2]
• Periodieke volumeopgaven: U moet de nettogewichten en aantallen van de batterijen die u op de markt brengt opgeven via het MyOPEN-portaal, en jaarlijks aan Rijkswaterstaat rapporteren over het op de markt gebrachte gewicht en het ingezamelde en verwerkte gewicht.
• Afdracht van de bijdrage: Producenten en importeurs van batterijen moeten de afvalbeheerbijdrage aan Stichting OPEN betalen, een bedrag dat is gebaseerd op de jaarlijkse productie- en importopgave, zodat iedereen bijdraagt aan de kosten van het inzamel- en recyclingsysteem.^[3]
• Ondersteuning van de inname-infrastructuur: Verkooppunten die batterijen of apparaten met batterijen verkopen, moeten afgedankte batterijen gratis innemen en consumenten informeren over waar zij deze kunnen inleveren.^[2]
• Productetikettering en consumenteninformatie: Alle batterijen moeten zijn voorzien van het symbool voor gescheiden inzameling (de doorgekruiste afvalcontainer), en batterijen met meer dan 0,002% cadmium of meer dan 0,004% lood moeten aanvullend het chemische symbool Cd of Pb dragen; de oude Batterijenrichtlijn is per 18 augustus 2025 ingetrokken.^[5] U moet eindgebruikers tevens informeren over gescheiden inzameling.

Voor verkopers van elektronica is het bijhouden van nauwkeurige stamgegevens essentieel: u moet het exacte nettogewicht en het chemische type vastleggen voor elke geïntegreerde cel in uw gehele SKU-bestand.

Wat dit betekent voor uw onderneming

Voldoen aan de UPV voor batterijen brengt specifieke administratieve processen en kostenberekeningen met zich mee in uw dagelijkse bedrijfsvoering. Uw bijdrage wordt berekend op basis van uw jaarlijkse productie- en importopgave en financiert het gezamenlijke inzamel- en recyclingsysteem, zodat elke producent en importeur een evenredig deel van de kosten draagt. Omdat de tarieven per batterijtype zijn vastgesteld, beïnvloedt de chemische samenstelling die u op de markt brengt (bijvoorbeeld alkalinecellen versus lithium-ion-accupacks) wat u betaalt.

Een veelvoorkomende operationele uitdaging binnen e-commerce is het snijvlak tussen batterijregels en regels voor elektrische apparaten. Het verkopen van een batterijgevoed apparaat activeert tegelijkertijd twee parallelle UPV-trajecten: de batterijenstroom en de apparatenstroom (AEEA / WEEE).

Hoewel Stichting OPEN beide stromen in Nederland centraal beheert, vereist de rapportagelogica een strikte scheiding. Bij het indienen van opgaven voor een elektronisch product moet u het gewicht van het elektrische apparaat opgeven onder uw AEEA-registratie, terwijl u de batterij afzonderlijk rapporteert onder uw batterijopgave. Om dubbele heffing te voorkomen, moet het nettogewicht van de batterij worden afgetrokken van het brutogewicht van het elektrische apparaat.

Tegelijkertijd verhoogt Verordening (EU) 2023/1542 van het Europees Parlement en de Raad de technische standaard binnen de Europese Unie aanzienlijk.^[7] De verordening is op 17 augustus 2023 in werking getreden en sinds 18 februari 2024 breed van toepassing, waarbij hoofdstuk VIII over uitgebreide producentenverantwoordelijkheid van toepassing is vanaf 18 augustus 2025.^[6]

De EU-verordening introduceert per 18 februari 2027 verplichte regels voor de verwijderbaarheid en vervangbaarheid van draagbare batterijen in consumentenapparaten, waarbij draagbare cellen eenvoudig door eindgebruikers moeten kunnen worden verwijderd en vervangen zonder gespecialiseerd gereedschap.^[7] Bovendien moeten internationaal actieve bedrijven er rekening mee houden dat compliance in Nederland niet automatisch over de grens geldt: verkoop naar bijvoorbeeld Duitsland vereist een aparte registratie bij stiftung ear onder het Duitse nationale recht.

Vooruitblik en volgende stappen

Milieucompliance voor batterijen blijft in ontwikkeling op zowel Europees als nationaal niveau. Onder Verordening (EU) 2023/1542 heeft de Europese Unie oplopende inzameldoelstellingen voor afgedankte draagbare batterijen vastgelegd: 63% tegen eind 2027 en 73% tegen eind 2030.^[6] In reactie hierop zullen nationale inzamelstructuren, tarieven en vereisten voor technische documentatie zich blijven aanpassen.

Omdat diverse uitvoeringsbesluiten, nationale regelingen en administratieve procedures nog in ontwikkeling zijn bij de bevoegde instanties, zijn administratieve details voor de komende twee jaar vandaag nog niet met volledige zekerheid vast te stellen. Regelgeving wordt pas definitief zodra formele wetteksten zijn aangenomen en gepubliceerd in de officiële publicatiebladen. Het inrichten van gestructureerde, conforme processen op basis van de huidige geldende regels is daarom de enige betrouwbare strategie.

De hoofdregel is duidelijk: elke commerciële partij die batterijen op de Nederlandse markt brengt, moet geregistreerd zijn bij Stichting OPEN en de volumes correct rapporteren. Welke specifieke verplichtingen voor batterijen en AEEA exact gelden, hangt echter af van uw specifieke rol in de toeleveringsketen:

• Directe import: Het inkopen van eindproducten bij buitenlandse leveranciers activeert de primaire producentenverantwoordelijkheid voor verpakkingen, AEEA en geïntegreerde batterijen.
• Private label: Het laten produceren van elektronische goederen door externe fabrikanten onder eigen merk legt de volledige registratieplicht bij uw merk.
• Binnenlandse distributie: Het doorverkopen van voorraad die uitsluitend is ingekocht bij geregistreerde Nederlandse distributeurs verlegt de primaire rapportageplicht naar de leverancier, mits compliance-documentatie is gecontroleerd.
• Gemengde verkoop: Het beheren van multichannel-webshops met een mix van binnenlandse en buitenlandse productstromen vereist een gescheiden volumeregistratie.

Dergelijke rolspecifieke verschillen zijn niet betrouwbaar vast te stellen met een algemene checklist alleen. Om uw compliance-positie van vandaag helder te krijgen en aan de veilige kant te blijven, start u nu de Digitale behoefteanalyse. Aansluitend ondersteunen onze experts bij ClearoSystems u bij de implementatie van de vereisten en borgen zij uw compliance terwijl de regelgeving zich verder ontwikkelt.

Veelgestelde vragen

Welk systeem is van toepassing op wat ik verkoop?

In Nederland beheert Stichting OPEN het collectieve UPV-systeem voor batterijen. Wanneer u draagbare batterijen (tot 5 kg) op de markt brengt, moet u zich registreren via het MyOPEN-portaal en de afvalbeheerbijdrage betalen ter financiering van het nationale inzamelnetwerk.

Wie geldt als producent in mijn situatie?

U geldt als producent als u als eerste batterijen op de Nederlandse markt brengt. Dit omvat de productie in eigen beheer, import uit het buitenland, verkoop onder een eigen private label of directe verkoop op afstand aan Nederlandse consumenten. De verplichting geldt vanaf de allereerste batterij.

Waar begin ik als er nog niets is geregeld?

U begint met het bepalen van uw exacte rol en productassortiment. Vervolgens registreert u zich bij Stichting OPEN voorafgaand aan uw eerste verkoop. Tot slot geeft u uw volumes op en voldoet u de afvalbeheerbijdrage. Om direct zekerheid te krijgen, start u met een Digitale behoefteanalyse om uw specifieke verplichtingen in kaart te brengen.

Geldt de UPV voor batterijen ook als ik alleen apparaten met ingebouwde batterijen verkoop?

Ja. Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid geldt zowel voor losse als voor ingebouwde batterijen. Als u elektronica met ingebouwde batterijen verkoopt, moet u voldoen aan zowel de AEEA-verplichtingen voor het apparaat als de afzonderlijke UPV-vereisten voor de batterij.

Wat is er veranderd aan mijn verplichtingen door de overgang van Stibat naar Stichting OPEN?

Op 1 januari 2024 is Stibat formeel gefuseerd met Stichting OPEN, dat nu zowel AEEA als de UPV voor batterijen in Nederland beheert. Hoewel de onderliggende wettelijke verantwoordelijkheid gelijk blijft, verlopen operationele taken zoals registratie en periodieke gewichtsopgaven nu volledig via het MyOPEN-portaal.